Gegevensuitwisseling op basis van de Energiewet

De Energiewet (die per 1 januari 2026 in werking treedt) introduceert de mogelijkheid tot het delen van Energiedata. In de wet wordt daarbij een centrale rol toebedeeld aan de Gegevensuitwisselingsentiteit (GUE). Daarnaast wordt de rol van Registerbeheerder geïntroduceerd en ontstaat er een wettelijke verplichting voor deze partijen om Registers bij te houden. Het Normo is de organisatie die invulling geeft aan de rol en taken van de Gegevensuitwisselingsentiteit. In de Energiewet (Art. 4.5, 4.6, 4.7 en 4.12) en onderliggende wet- en regelgeving zijn de Registerbeheerders en Registers uitgewerkt.

Met de inwerkingtreding van de Energiewet komen de huidige Elektriciteitswet 1998 en Gaswet, lagere wet- en regelgeving te vervallen. In de Energiewet wordt in hoofdstuk 4 beschreven welke wettelijke eisen worden gesteld aan de gegevensuitwisseling en voor welke processen dit geldt. Artikel 4.1, lid 2 maakt onderscheid in de volgende processen;

A. Functioneren energiesysteem (factureren, overstappen, leveringszekerheid, alloceren, etc.)

B. Inzage in eigen gegevens

C. Uitwisseling op verzoek Datarechthebbende (‘datadelen’)

D en E. Uitwisseling op basis van andere nationale wet of Europese verordening

In de Memorie van Toelichting voor de Energiewet is een figuur opgenomen om duiding te geven aan hetgeen is beschreven in de wet ten aanzien van de gegevensuitwisseling.

Figuur: schema uit de Memorie van Toelichting op de Energiewet

Het schema toont aan de linkerzijde welke partijen gegevens dienen te verzamelen en aan te leveren. Deze gegevens worden vervolgens ondergebracht in een beperkt aantal Registers, die worden beheerd door aangewezen Registerbeheerders. Vanuit deze Registers worden de gegevens gedeeld ten behoeve van de onderkende processen (rechts in de figuur). Het Normo speelt een centrale rol voor de toegang en ontsluiting van deze gegevens.

Het Normo Afsprakenstelsel biedt een raamwerk dat bijdraagt aan veilige, efficiënte, betrouwbare en interoperabele gegevensuitwisseling van data in de energiesector. Het Afsprakenstelsel bevat de vertaling van afspraken naar procedures, voorwaarden, maatregelen en faciliteiten, binnen de kaders van wetgeving en sectorafspraken.

De energiewet bepaalt dat de Gegevensuitwisselingsentiteit;

• passende en evenredige technische en organisatorische maatregelen neemt (4.17, 4.19, 4.20 & 4.21);
• procedures & voorwaarden toe past ten aanzien van toegang, gegevensuitwisseling, gegevensbescherming en gegevensbeveiliging (4.17 lid 3);
• een of meerdere faciliteiten aanbiedt voor de toegang tot en de uitwisseling van gegevens (4.16 lid 3).

Afspraken worden afgestemd met de belanghebbenden in de markt, zoals onder meer vastgelegd in het convenant tussen MFF & Het Normo.

Het Normo Afsprakenstelsel bevat een verdieping van de wet- en regelgeving (het hoe) en de uitwerking van de maatregelen, procedures, voorwaarden en faciliteiten. Het vormt een coherent geheel met daarin de afspraken voor de uitvoering van de processen zodat partijen weten waar zij aan toe zijn. Schematisch ziet dit er als volgt uit.

Figuur: Het Normo Afsprakenstelsel vormt de vertaling van afspraken naar procedures, voorwaarden, maatregelen en faciliteiten binnen de kaders van wetgeving en sectorafspraken.

Op de volgende pagina’s worden de procedures, voorwaarden, maatregelen en faciliteiten specifiek voor data delen (proces C) toegelicht.

In het Energiebesluit worden aanvullende regels gesteld over de maatregelen ter Identificatie, Authenticatie en Autorisatie (Artikel 4.18) en zijn nadere regels gesteld over het melden van incidenten, welke inbreuk maken op de beveiliging van gegevens, door betrokken partijen (Artikel 4.19).

In de Ministeriële Regelingen kunnen nadere regels worden gesteld over; welke data de Registerbeheerder beschikbaar moet stellen, de invulling van de procedures, voorwaarden en maatregelen van de Gegevensuitwisselingsentiteit, termijnen waarbinnen toegang tot gegevens dient te worden verleend, rapportages en klachtenafhandeling.

De Dienstverlener heeft zich te houden aan de regels in het Het Normo Afsprakenstelsel (en in bredere zin aan de wettelijke context: Energiewet, Energiebesluit en Ministeriële Regelingen). De interactie met de Datarechthebbende, de klantreis, look and feel, commerciële voorwaarden, hoe data wordt opgeslagen en verwerkt, etc. zijn zaken waarover de Dienstverlener zelfstandig kan besluiten binnen deze regels en wettelijke context.